كميت آبهاي سطحي استان قم
عمدهترين منابع آبهاي سطحي استان قم رودخانههاي قمرود و قره چاي ميباشند. اين دو رودخانه در حوزه درياچه نمك واقع شدهاند.
رودخانه قره چاي داراي حوزه آب ريز با وسعتي معادل 23921 كيلومتر مربع است. اين دو رودخانه از به هم پيوستن دو شاخه اصلي تشكيل ميلگردد. شاخه جنوبي آن به نام رودخانه شراء از ارتفاعات جنوبي حوزه آب ريز سرچشمه گرفته و در جهت جنوب به شمال با دبي قابل توجهي جريان دارد. شاخه غربي قره چاي از به هم پيوستن شش رود كوچك كه از دامنه شمالي الوند و دشت شازند سرچشمه ميگيرند به وجود مي آيد. بر اساس مطالعات انجام شده حداكثر آب سالانه رودخانه در پل عسگر آباد ۳۸۰ ميليون متر مكعب گزارش شده است.
طول قره چاي 405 كيلومتر است كه 110 كيلومتر آن در استان قرار دارد. شاخههاي مهم قره چاي عبارتند از: رودهاي شراء سيمينه رود، دمق، خميگان، مزلقان و زهتران، افزون بر حوزه اصلي زير حوزههاي ذكر شده كه به طور عمده در خارج از محدوده استان قرار دارند، تعدادي رود كوچك در قسمت مياني حوزه ي قمرود قرار دارند كه از ارتفاعات واقع در جنوب استان سرچشمه ميگيرند. رودهاي ياد شده عبارتند از: زواريان، كباره، وشنوه، فردو، گرمجگان رود قره چاي پس از مشروق؟؟؟؟؟مشروب كردن دشتهاي جعفر آباد در محلي به نام پل دلاك به قمرود پيوسته سپس به درياچه نمك ميريزند. رودخانه قمرود از سه شاخه به نامهاي دربند يا گلپايگان، خوانسار و خمين تشكيل ميگردد.
رودخانه دربند يا گلپايگان شاخه اصلي و پرآب قمرود محسوب ميگردد. از ارتفاعات زاگرس سرچشمه گرفته در جهت غرب به شرق جريان مييابد. روخانه خوانسار از ارتفاعات جنوبي سرچشمه گرفته و پس از ورود به دشت گلپايگان به رودخانه مي پيوندد و در پايين دست، خرقاب ناميده ميلشود. رودخانه خرقاب در محلي به نام گلماگرد با رود خمين بهم پيوسته و به نام رودخانه لعل بار ادامه ي مسير مي دهد. در طول مسير، روخانه اي در بند شور نيز به ان اضافه ميگردد. روخانه قمرود از محل برخورد رودخانه در بند شور به بعد در دشت دليجان به سمت شمال حركت كرده پس از دريافت شاخه فرعي شور و دو رودخانه ازنا وارد دره نسبتا باريكي به نامهاي عباس آباد و دودهك در استان قم مي شود و به سمت شهر قم مسير خود را ادامه ميدهد. از مسير ۲۷۰ كيلومتر رودخانه قمرود ۱۲۸ كيلومتر در استان قم قرار دارد كه داراي شيبي معادل 5/4 در هزار و با بستري پوشيده از قلوه سنگ و شن و ماسه ميباشد.
اين رود در بالا دست شهر قم به وسيله چند نهر به اراضي ساحل راست رود هدايت شده و به مصرف كشاورزي ميرسد. متوسط آب آوري روخانه قمرود ۲۰۰ ميليون متر مكعب برآورده شده است.
مازاد آب رود در زمستان و اوايل بهار در بستر اصلي رود پس از عبور از شهر قم و مشروب نمودن اراضي مزروعي حاشيه شهر به رود قره چاي و فرقان پيوسته و پس از تغذيه دشت مسيله به درياچه نمك ميريزد.
بر روي رودخانه قمرود در محل عباس آباد سد پانزده خرداد با حوزه آب خيزي به وسعت 10184 كيلومتر مربع احداث شده است. حداكثر دبي سالانه ي اين رود در منطقه ي عباس آباد ۲۵۵ و در شاد آباد ۲۸۴ متر مكعب پيش بيني شده است.
حوزه آب ريز رودهاي قمرود و قره چاي در چين خوردگيهاي مركزي ايران بين ارتفاعات زاگرس و البرز مركزي قرار گرفته است. شاخه بندي رود تابع وضع توپوگرافي و زمين شناسي حوزه آبريز بوده و به طور عمده در مناطق كوهستاني به شكل شاخه درختي است. رودهاي دو حوزه ياد شده داراي رژيم برفي – باراني بوده و در بهار و تابستان به ترتيب پر آب ترين و كم آب ترين فصل آن ميباشد.
مجموعه ميانگين آب دهي دو رودخانه مهم قمرود و قره چاي معادل 662/501 ميليون متر مكعب برآورد گرديده است.
كل جريان ورودي از طرف شاخههاي اصلي قمرود و قره چاي جمعا ۶۶ ميليون متر مكعب و از طريق شاخههاي فرعي ۹ تا ۱۴ ميليون متر مكعب برآورد ميلگردد. اين در حالي است كه قبل از احداث دو سد ساوه و پانزده خرداد كل جريان ورودي خروجي معادل ۲۷۰ ميليون متر مكعب در سال بوده است.
رودهاي استان:
رودها: رودهاي استان اکثرا در فصل زمستان و بهار داراي آب هستند و بيشتر به درياچه نمک مي ريزندرودهای این استان بیشتر از غرب به شرق و از جنوب به سمت شمال جریان دارند. مهم ترین رودهای استان عبارتند از؛ رودهای اصلی " قره چای"و "قمرود"(اناربار) و رودهای فرعی" امامزاده اسماعیل"،"بیدهند"(ابرجس)،"قره سو" و "طغرود". رودهای شور کرج و جاجرود از شمال استان تهران، وارد استان قم شده و سرانجام به دریاچه ی نمک ميريزند.تعدادی رودهای فصلی کوچک نيز به درياچه حوض سلطان در شمال استان وارد ميشوند.اکنون به طور مفصل به شرح وضعيت رودخانههاي استان پرداخته ميشود:
الف) رودخانه قمرود:
اين رود از ارتفاعات خوانسار سرچشمه مي گيرد و پس از عبور از استانهاي اصفهان و مرکزي وارد استان قم مي شوند پس از سيراب شدن دشت سلفچگان و نيزار توسط قمرود، رودهاي فرعي زواريان قره سو، سلمانو دره باغ نيز به آن مي پيوندد قمرود پس از گذشن از ميان شهر قم در فاصله 22کيلومتري شمال شرق به رودخانه قره چاي (ساوه) مي پيوندد رودهايي که به قمرود مي پيوندند بيشتر از ارتفاعات جنوب و جنوب غرب استان سرچشمه مي گيرندشاخه هاي قمرود با سرچشمه هاي آن از قرار زير است
- سلمان/ کوه خستک2. هشت بند/ کوه گلستان3. زواريان/ کوه خستک4. دره باغ/ کوه غليق و پلنگ آبي5. فردو/ کوه غليق و گرک 6. وشنوه/کوه لارها و سلطان سعد شاه.
اين رود از ارتفاعات جنوب شازند اراک سر چشمه مي گيرد و پس از عبور از استانهاي مرکزي و همدان وارد استان قم مي شود و پس از دريافت آبهاي شاخه هاي ديگر با قمرود يکي شده و از اين به بعد با نام رود مسيله وارد درياچه نمک مي شود.شاخه هايي که به قره چاي وارد مي شود ، به قرار زير است:
1. دستجرد/ ارتفاعات تفرش2. کندرود طغرود/_----3. سولقان/ ارتفاعات تفرش 4. وزوا/ کوه گوجه5. لک شور/ کمرکوه6. مرواريدر/ ارتفاعات تفرش
ج)از رودهاي ديگر که فصلي اند:
رود کبار را مي توان نام برد که به سد قديمي کبار مي ريزد و ظاهرا ادامه رود بيرقان (امامزاده اسماعيل) است . رود شور فشافويه و رود جاجرود و کرج که درهم ادغام مي شده و با نام رود جارجارو از استان تهران وارد قم شده و به درياچه نمک مي ريخته که هم اکنون به دليل زدن سد خبري از آب رود جارجارو نيست